Home arrow Stòria antiga
Stòria antiga PDF Stampa E-mail


In su sartu de Sìnnia is arrastus prus antigus de sa vida de sa genti funt domus de gianas, pedras fitas e cosa de terra pintada, ki iant a depi essi de is primus tempus de s’Eneolìtigu. Agoa teneus cument’‘e unu sàrtidu fintzas a su Tempus de su Brunzu de Mesu, ca in Is Ungronis ant agatau strexixeddus.

 

Ma sa prus cosa est de su tempus de is nuraxis, ki fintzas a imoi nd’ant agatau 56, ki funt Cirronis I, Conca S’Intinta, Giria Corona, Cirronis II, S’Allegau I, S’Allegau II, Su Pisu, Masoni Porcus, Su Càstiu, S’Arch’‘e Maletta, San Giorgio, Brunch’‘e Maletta, S’Arch’‘e s’Arcedda, Santa ‘Itroxa, Bacu Mereu, Cannaxera I, Cannaxera II, Nuraxi de s’isuledda de Coròngiu, Cort’‘e Bacas, Corr’‘e Cerbu, Sa Perdera, Baioca, Lorenzu Origa, Su Gallesu, Garàpiu, Tzurreddu, Nuraxeddu, Genn’‘e bentu, Berritas, Is Arridelis, Suèrgiu, Lèpuri, Drugali, Castàngia, Santu Gragòriu, Antiogu ‘Oi, Sa Fraigada, Monti Ecas, Genn’‘e Mari, Su Crabiolu, Monti Saius, Guàrdia de Ferrici, Arrideli, Su Crastadroxu, Serraidda, Crabili Serreli, Mont’Arbu, Pirrei, Nuraxi Maxia, Longu, Pauli Mannu, Tzinnibireddu.

De totus custus, 47 funt a unu turri sceti, 6 funt cumprius e 3 funt a passaditzu. A cant’ ‘e is nuraxis de Pauli Mannu e de Tzinnibireddu ddoi funt arrastus de biddixedda puru.

 

A part’‘e obrescidroxu de bidda s’agàtant unus cantu funtanas puru, ki una pariga iant a podi essi de su tempus de is nuraxis (Is Cortis de Frùmini e Mitza ‘e sa Murta).

 

Fintzas a imoi ant agatus fintzas 13 tumbas de mannus, donniuna isulada de is atras o impari a duas a duas, fatas totus a tellas postas a fileras, cumenti acadessit su prus de is ‘ortas in sa Sardìnnia de bàscius. Custas tumbas funt Taulaxa I e II, Funtana Làndiri I e II, Santa ‘Itroxa I, Baioca I e II, Tzinnibireddu I e II, Berritas, Maidopis, Su Crabiolu, S’Arrocca Arrùbia.

 

De importu mannu est sa strutura megalìtiga ki funt traballendi a Bruncu Mògumu. Fintzas a imoi ant agatau unu logu tancau a muru cun duus aposentus a centru. Ant agatau cosa de is nuraxis de su Tempus de su Ferru, una pariga pintaus de manera giomètriga a sa moda arega. Sa postura in su sartu e sa strutura faint pentzai ki fessit unu logu de arreligioni, ki oi bessit de importu mannu po totu sa Sardìnnia.

 

De su tempus de is Pùnigus e de is Arromanus is arrastus prus crarus funt a Terra ‘e Is Schirrus, Papalinu, Maleta, Portu Murvoni, Cratzieranu – Mont’‘e Turri, ma fudint de prus meda, sceti ki sa cosa abarrada est pagu e nudda.

Nant ca in Solanas, in bi’‘e Su Portu, ddoi siant tumbas e po fintzas termas a suta de is domus ki ant fatu.

 

Agatta